معرفی موزه نان مشهد + مسیریابی در نقشه گوگل

موزه نان مشهد
مدت زمان مطالعه مقاله موزه نان مشهد: 9 دقیقه

نان سنتی از مظاهر فرهنگ و هویت ایران در زمینه تغذیه طی قرون مختلف می باشد که نسبت به نان‌ های وارداتی از سلامت بالایی برخوردار هستند. بر همین اساس به منظور ترویج فرهنگ استفاده از نان‌ های سنتی و آشنایی نسل جوان با تولید چنین نان‌ هایی، موزه نان به همت بخش خصوصی ایجاد شده است. موزه نان مشهد اولین موزه نان در سطح خاور میانه به شمار می رود که در سال هزار و سیصد و نود در مشهد افتتاح گردید. در این موزه شما می توانید ابزار آلات مختلف تهیه نان مانند: دستاس، آسیاب آبی، آسیاب بادی و … مشاهده کنید.

 

مقدمه

نان سنتی از مظاهر فرهنگ و هویت ایران در زمینه تغذیه طی قرون مختلف می باشد که نسبت به نان‌ های وارداتی از سلامت بالایی برخوردار هستند. بر همین اساس به منظور ترویج فرهنگ استفاده از نان‌ های سنتی و آشنایی نسل جوان با تولید چنین نان‌ هایی، موزه نان به همت بخش خصوصی ایجاد شده است. موزه نان مشهد اولین موزه نان در سطح خاور میانه به شمار می رود که در سال هزار و سیصد و نود در مشهد افتتاح گردید. در این موزه شما می توانید ابزار آلات مختلف تهیه نان مانند: دستاس، آسیاب آبی، آسیاب بادی و … مشاهده کنید.

در موزه نان مشهد مراحل تهیه آرد شامل بذرافشانی، گندم چینی، خرمن کوبی، ابزار تهیه نان شامل دستاس، آسیاب آبی، آسیاب بادی، انواع نان شامل سنگک، نان تنوری ساج و نان تنوری سفال همچنین رقص اپر، یکی از آیین‌های خراسانی و منطبق با باورهای زراعی مردم منطقه، به نمایش گذاشته شده است. رقص اپر، رقصی آیینی می باشد که در آن هجده حرکت انجام می شود. علاوه بر این حرکات اصلی نمادین، هشت حرکت دیگر نیز به صورت فرعی از جمله فعالیت های بذر افشانی، نگهبانی از مزرعه، دعای برای باران، درو کردن و خرم کوبی صورت می گیرد تا پخت نان و در نهایت نیایش، شکر گذاری و شادی جهت برداشت محصول می باشد.

در طراحی موزه اساس طراحی با معماری سنتی-ایرانی با استفاده از ساده ترین مصالح(آجر ایرانی، کاهگل، چوب و گچ) و هنر استاد کاران در خلق رسمی بندی و گره چینی ها و . . . مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به ابعاد سالن(۲۰/۵*۲۷) متر فضای طولی ۲۷ متر، تبدیل به چهار فضا گردیده که به ترتیب فضای ورودی موزه، فضای خاک، فضای آب، فضای آتش و قسمتی نیز جهت گالری عکس نان طراحی شده است. جهت آشنایی بیشتر با موزه نان مشهد با این مقاله از charter123 همراه باشید.

معرفی موزه نان مشهد

موزه نان مشهد

نان و فرآیند تهیه آن از کاشت گندم تا پختش، در فرهنگ ایرانی مقوله‌­ا ی انکار ناپذیر به شمار می رود. نان، علاوه بر اینکه در آداب و رسوم غنی پارسی از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد، در میان فرهنگ های ادوار مختلف جهان نیز نقش و جایگاه ویژه ای دارد. در سراسر کرۀ خاکی و محدودۀ مرز های مختلف، بر اساس آداب افراد جوامع، انواع متفاوتی از نان پخت می شود. این تنوع رنگین بر پایۀ تناسب و شرایط اقلیمی هر ناحیه به اشکال گوناگونی تهیه می‌­شود.

تاریخچه موزه نان مشهد

تاریخچه موزه نان

در سال 1955 برای اولین بار موزه فرهنگ نان در آلمان تاسیس شد که پس از آن 12 موزه نان دیگر نیز در جهان راه اندازی شد که از جمله آن ها می توان به موزه نان ست پترزبورگ و شهر تولای کشور روسیه، موزه نان برزیل، موزه نان شهر مایورکا اسپانیا، موزه نان لیواتی و سوئیس و .. اشاره کرد. موزه نان مشهد به این هدف ساخته شد که نسل های جدید با فرهنگ استفاده از نان های سنتی و مراحل پخت آن در زمان های قدیم آشنا شوند چرا که نان های سنتی که در زمان قدیم در تنور ها پخت می شد، از سلامت بسیاری نسبت به دیگر نان ها از جمله نان های فانتزی و وارداتی برخوردار هستند.

بخش­‌ های موزه نان مشهد

بخش ها

فضای خاک

فضای خاک از جمله بخش های ساخته شده در موزه نان می باشد که در آن به سه مرحله مقدس کاشت، داشت و برداشت محصول گندم اشاره می شود. این مراحل سه‌­ گانه در سرزمین پارس و دیار زرتشت از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. نمایش مراحل گفته شده، در زمین کشاورزی تشکیل شده از چند مانکن در لباس کشاورز، تجهیزات کشاورزی در مقیاس کوچک نمایشی و منازل مسکونی روستایی با سبک و سیاق پارسی صورت گرفته که تصویر پس‌­ زمینه از زمین زراعی، به زیبایی آن می افزاید. این غرفه، مراحل برداشت گندم را که شامل بذر افشانی، خرمن‌ کوبی و گندم‌‌ چینی می باشد، به زیبایی به تصویر می کشد.

فضای آب

در زمان های قدیم که خبری از تکنولوژی پیچیدۀ امروزه نبود، آسیاب گندم به کمک عوامل طیبعی، همچون باد و آب صورت می‌ ­گرفت. در این مرحله از پخت نان، به فضای آب یا آسیابانی خواهیم رسید که شیوه سنتی تولید آرد، به صورت آسییاب آبی، آسییاب بادی، دستاست و .. به نماش ‌گذاشته است. دستاس، آسیاب و آسباد از ابزار آلات اولیۀ تولید آرد در گذشته به شمار می روند که قدرت بازوان شیر مردان و همت شیر زنان پارسی را به رخ می کشند.

فضای آتش

در بخش آخر به روش های مختلف پخت سنتی نان پراخته شده است. نان سنگگ که تنها نان ایران باستان محسوب می شود و تا به امروزه همراه سفره های ایرانی است، مغذی‌ ­ترین و سالم­‌ ترین نان ایرانی­ به شمار می رود که در این مرحله به ­‌طور ویژه به­ نحوۀ تولید آن پرداخته شده است، علاوه‌ ­بر اشاره به انواع نان ایرانی، تنور های پخت نان نیز به‌‌ نمایش گذاشته شده اند. تنور ها بسته به اقلیم و محیط کاربری، به انواع مختلفی از قبیل تنور سنگی، انواع تنور سفالی، تنور مال، تنور عشایری، تنور حیاطی یا ایستاده و تنور ساج تقسیم می‌ ­شوند.

چه موضوعاتی در موزه نان به نمایش گذاشته شده اند؟

موضوعات نمایشی موزه نان مشهد

رقص اپرا (یکی از آیین های خراسان منطبق با باورهای زراعی مردم منطقه)
مراحل تهیه آرد شامل: بذرافشانی، گندم چینی، خرمن کوبی، ابزار تهیه نان
ابزار تهیه نان شامل: دستاس، آسیاب آبی، آسیاب بادی، شیوه پخت نان
انواع نان شامل: نان سنگک، نان تنوری ساج، نان تنوری سفال

انواع نان ‌های موزه نان مشهد

انواع نان موزه

نان سبوس‌‌ دار

نان سبوس دار جزو غنی‌‌ ترین نان‌‌ های ایرانی به‌‌ شمار می‌‌ رود که در ملت های دیگر نیز به گونه ای کمی متفاوت تر پخت و تهیه می شود. این نان نسبت به نان سفید، به‌‌ طور متوسط دارای دو برابر ویتامین، مواد معدنی و مواد فیبری می باشد. فیبر موجود در نان سبوس دار برای رفع یبوست بسیار مفید و کاربردی است، علاوه بر آن، درمانی علیه مشکلات میکروبی روده نیز به شمار می رود و سبب فعال شدن سیستم بدن نیز می شود. در صورت مصرف همیشگی این نان،‌ فیبر موجود در آن باعث می شود که کلسترول و مواد سمی حاصل از تجزیه مواد غذایی را جذب و از روده دفع کند.

نان روغنی (موزه نان مشهد)

این نان که با نام نان خشک (خشکه) نیز شناخته می‌‌شود، از خمیر فطیر به همراه روغن گوسفند، در پخت آن مورد استفاده قرار می گیرد. پس از پخت، خشک و ترد شده و ظاهری مانند بیسکویت به خود می ­گیرد. نان روغنی به دو صورت پخت می‌‌شود، در نوع ساده آن کنجد و درنوع شیرین آن شیره انگور یا شکر افزوده می گردد.

نان بربری

این نان که از سفتی بیشتری نسبت به سنگک و لواش برخوردار می باشد، از آرد ذرت تهیه می شود. به اعتقاد برخی از افراد جامعه، نقل است که این نان متعلق به قبیله‌ ای عشایری به نام بربر بوده است که به‌‌ وسیلۀ یکی از شاهان قاجار در سدۀ گذشته در جنوب تهران اسکان داده شدند.

نان لواش

لواش

نان لواش که یکی از پر طرفدارترین نان‌­ های ایرانی امروزی‌ می باشد، متشکل از آرد، آب، خمیر مایه و نمک است که از حالتی بسیار نرم، تخت و نازک برخوردار است. نان لواش اصلی، بسیار نازک است و به محض قرارگرفتن در جریان هوای تازه، به‌ ­آسانی و به ­‌سرعت خشک می‌‌ شود.

نان غلات

در فرهنگ نان ایرانی جهت تولید نان، تنها به گندم اکتفا نشده است و از تمامی عوامل طبیعی استفاده می شد. در این نان، علاوه‌­ بر آرد گندم که قهوه‌‌ ای رنگمی باشد، انواع غلات به صورت دانۀ کامل اضافه می‌‌ شود.

نان سنگک (موزه نان مشهد)

این نان، یادوارۀ ایران کهن و از مغذی‌­ ترین­ نان‌­ های جهان به شمار می رود. نان سنگک نسبت به لواش دارای ضخامت بیشتری می باشد و تنها در ایران پخت و تهیه می شود. به نان سنگک، نان خمیری نیز گفته می شود.

نان شیرمال

نان شیرمال به لحاظ بافت، نسبت به دیگر نان ­‌های ایرانی بسیا رنرم‌ ­تر و ظریف ­‌تر می باشد. در گذشته مرسوم بوده که اغلب مردم، این نان را در روز های عید مصرف می‌‌ کردند.

نان قهوه‌ ای

نان قهوه ای یکی از نان های مقوی ایرانی می باشد، چرا که در تهیه آن، دانه و 10 درصد پوسته دانه (سبوس) مورد استفاده قرار می گیرد و سرشار از ویتامین گروه B است.

نان سفید

نان سفید یکی از انواع نان­‌ های ایرانی است که از آرد سفید تهیه می‌‌ شود؛ آرد سفید آردی است که در تهیه آن تنها از دانه غلات استفاده می‌‌ شود.

نان جوانه گندم

به آرد نان جوانه گندم در هنگام پخت جهت سلامت بیشتر، علاوه بر آرد گندم یا هر غلات دیگر، پودر جوانۀ گندم نیز اضافه می‌‌ شود.

آدرس و شماره تماس موزه نان مشهد

آدرس موزه نان مشهد: مشهد،کیلومتر ۱۷ بزرگراه آسیایی، پس از سه راه فردوسی، کوچه شهید یزدی کارخانه گندم دشت مشهد
تلفن های تماس: ۱۲-۳۵۴۲۵۰۰۶-۰۵۱

سخن پایانی

همان طور که در مطلب بالا گفته شد موزه نان مشهد در سال 1390 به منظور نمایش روش پخت و تهیه نان های سنتی و ترویج پخت آن ها ساخته شد چرا که نان های سنتی از سالم ترین مواد طبیعی تهیه می شوند و بسیار مغذی می باشند. موزه نان از بخش های متفاوتی از جمله فضای خاک، آب و آتش تشکیل شده که در قسمت آن می توانید مرحله ای از پخت نان را مشاهده کنید. در این موزه روش پخت انوع نان های سنگک، شیرمال، قهوه ای و.. نشان داده می شود.

در مشهد هرساله میلیون‌ها نفر به قصد رفتن به حرم امام هشتم به این شهر سفر می‌کنند، اما این شهر زیارتی علاوه بر جنبه زیارتی خود، جنبه تفریحی و گردشگری هم دارد که برای آشنایی بیشتر با این شهر می توانید به لینک بهترین جاهای دیدنی مشهد  مراجعه کنید. شما می توانید نظر خود را با ما و سایر افراد در قسمت نظرات به اشتراک بگذارید.

5/5 (1 Review)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *